Trong bài viết "Tầm quan trọng của việc thoát lệnh", chúng tôi đã nhấn mạnh rằng chính cách thoát lệnh – chứ không phải điểm vào lệnh – mới quyết định kết quả của một giao dịch. Sau khi đã khẳng định tầm quan trọng của việc thoát lệnh, giờ đây chúng ta sẽ đi sâu vào các loại chiến lược thoát lệnh khác nhau. Có lẽ cách thoát lệnh đơn giản và quan trọng nhất chính là quản lý vốn (money management exit) hay còn gọi là dừng lỗ (stop loss) – công cụ bảo vệ tài khoản và ngăn chặn nguy cơ thua lỗ thảm hại.
Việc giao dịch hợp đồng tương lai (futures) hoặc các sản phẩm có đòn bẩy mà không sử dụng lệnh cắt lỗ là con đường chắc chắn dẫn đến cháy tài khoản. Nhà giao dịch nổi tiếng Victor Niederhoffer từng đánh mất hàng chục triệu đô la của khách hàng khi tài khoản của quỹ ông không chỉ về 0 mà còn âm tới 20 triệu USD. Đây không phải là điều bất ngờ. Sự sụp đổ của ông đã được dự đoán từ nhiều năm trước khi Niederhoffer viết:
“Tôi chưa bao giờ sử dụng lệnh cắt lỗ, ngay cả khi muốn thoát khỏi vị thế. Có một quy tắc cố định để thoát lệnh chẳng khác gì trao lợi thế quá lớn cho đối thủ của mình.”— Victor Niederhoffer, trích từ sách The Education of a Speculator, trang 376
Đối với những chuyên gia trong ngành, thất bại của Niederhoffer là điều hiển nhiên. Câu hỏi duy nhất là bao lâu ông ta mới cháy tài khoản. Quan điểm hoài nghi về việc dùng cắt lỗ không phải hiếm gặp ở những người mới, nhưng rất ít khi thấy ở các trader chuyên nghiệp. Trong trading, ưu tiên hàng đầu luôn là bảo vệ vốn, tránh rủi ro thua lỗ thảm hại. Mọi thứ khác chỉ là thứ yếu.
Cắt lỗ không có nghĩa là giảm rủi ro về 0
Hãy lưu ý cách chúng tôi định nghĩa mục tiêu trên. Chúng tôi không nói rằng mục tiêu là loại bỏ hoàn toàn rủi ro hoặc hạn chế thua lỗ xuống mức thấp nhất có thể. Thua lỗ là một phần không thể tránh khỏi trong trading, và trader giỏi chấp nhận nó như một chi phí kinh doanh. Thực tế, tôi quan sát thấy rằng các trader giỏi thường có nhiều lệnh thua hơn so với những trader kém.
Vấn đề cốt lõi không phải là có thua lỗ hay không, mà là kích thước của khoản lỗ có chấp nhận được không. Những khoản lỗ nhỏ là bình thường và có thể kiểm soát được, nhưng các khoản lỗ thảm họa (catastrophic losses) phải được loại bỏ bằng mọi giá. Cách đơn giản và hiệu quả nhất để làm điều này là sử dụng cắt lỗ theo quản lý vốn (money management stop).
Niederhoffer đã phạm sai lầm nghiêm trọng khi nghĩ rằng mình giỏi đến mức có thể phá vỡ quy tắc cơ bản của trading: không cần cắt lỗ. Thực tế, càng là trader giỏi thì càng cần cắt lỗ hơn, bởi vì trader giỏi có thể tồn tại và giao dịch lâu dài hơn, đồng nghĩa với việc họ sẽ phải đối mặt với những sự kiện thị trường cực đoan.
Lợi ích tâm lý của việc đặt cắt lỗ
Lệnh cắt lỗ buộc trader cam kết với mức thua lỗ tối đa có thể chấp nhận và giúp họ thoát khỏi giao dịch thua một cách khách quan, không cảm tính. Trader nào sử dụng cắt lỗ theo kế hoạch sẽ không bị cuốn vào hy vọng mù quáng rằng giá sẽ quay đầu.
Điều này mang lại lợi thế tâm lý lớn. Một khi đã có cắt lỗ, trader không còn phải chịu áp lực tâm lý khi nhìn thấy khoản lỗ ngày càng lớn mà không biết khi nào phải cắt. Họ cũng sẽ tránh được sự ám ảnh với hy vọng “giá sẽ hồi lại”.
Hơn nữa, cắt lỗ còn giúp trader tự tin hơn trước khi vào lệnh. Nếu hệ thống của bạn báo tín hiệu mua vào ngày mai nhưng bạn không biết rủi ro tối đa của lệnh này là bao nhiêu, liệu bạn có dám vào không?
Nhưng nếu bạn đã xác định trước mức lỗ tối đa là X USD – con số mà bạn hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận – thì việc vào lệnh sẽ dễ dàng hơn nhiều. Bạn biết trước tình huống xấu nhất và đã sẵn sàng cho nó.
Dĩ nhiên, trong một số trường hợp thị trường có thể mở gap (nhảy giá) khiến khoản lỗ lớn hơn mức dự tính. Nhưng trong phần lớn tình huống, cắt lỗ vẫn là một chỉ báo đáng tin cậy về mức rủi ro lớn nhất của bạn.
Các loại cắt lỗ theo Quản lý Vốn
Trong loạt bài viết về các chiến lược thoát lệnh, chúng tôi sẽ giới thiệu một số phương pháp cắt lỗ phổ biến mà mọi trader nên biết. Bài viết này sẽ tập trung vào loại đơn giản nhất: Cắt lỗ cố định theo giá trị tiền (Dollar Stop).
Cắt lỗ theo giá trị tiền (Dollar Stop)
Cách đơn giản nhất để đặt cắt lỗ là chọn một mức giá cách xa điểm vào lệnh một số tiền cố định. Ví dụ: nếu bạn quyết định rằng mức lỗ tối đa có thể chịu đựng là 1.000 USD, thì bạn sẽ đặt lệnh stop loss sao cho nếu giá chạm đến đó, bạn sẽ thoát khỏi giao dịch ngay lập tức.
Hầu hết các phần mềm giao dịch đều hỗ trợ đặt cắt lỗ theo cách này, và nó rất dễ sử dụng. Tuy nhiên, có cách đúng và cách sai để áp dụng cắt lỗ theo giá trị tiền.
❌ Sai lầm phổ biến
Sai lầm thường gặp là đặt cắt lỗ dựa trên số tiền bạn muốn mất, thay vì dựa trên đặc tính của thị trường. Ví dụ: nếu bạn chỉ muốn mất tối đa 500 USD, nhưng thị trường có mức biến động trung bình 1.000 USD/ngày, thì khả năng cao là bạn sẽ bị quét stop loss một cách ngẫu nhiên trước khi giá kịp chạy đúng hướng.
✅ Cách đặt cắt lỗ đúng
Cắt lỗ nên được đặt dựa trên đặc tính biến động của thị trường và kết quả kiểm tra hệ thống. Ví dụ: nếu mức biến động trung bình hàng ngày (Average True Range – ATR) của thị trường là 1.000 USD, thì cắt lỗ nên tối thiểu bằng mức này hoặc cao hơn một chút để tránh bị quét một cách ngẫu nhiên.
Ngoài ra, trader cũng cần tránh sử dụng một mức cắt lỗ cố định cho mọi thị trường, hoặc cho cùng một thị trường trong mọi giai đoạn, vì độ biến động của thị trường thay đổi theo thời gian.
Thách thức đặt ra là làm sao để phát triển một chiến lược cắt lỗ có thể tự động điều chỉnh theo điều kiện biến động hiện tại của thị trường. Đây là điều mà những phương pháp nâng cao như ATR Stop hay Chandelier Exit có thể giải quyết.
Tóm lại:
- Không có cắt lỗ = cháy tài khoản.
- Cắt lỗ giúp trader kiểm soát tâm lý tốt hơn.
- Cắt lỗ không nên đặt theo số tiền bạn muốn mất, mà phải dựa trên đặc điểm biến động của thị trường.
- Cắt lỗ cần thích ứng với độ biến động của thị trường thay vì cố định.
Hãy luôn nhớ: Tiền vốn là yếu tố quan trọng nhất trong trading. Bảo vệ vốn trước, lợi nhuận sẽ tự đến.
— Chuck LeBeau
(Nguồn: forexfactory.com)